Objawy psychotyczne w chorobach afektywnych

> Zaburzenia afektywne > Objawy psychotyczne w chorobach afektywnych

Choć objawy psychotyczne nie należą do osiowych, specyficznych elementów zaburzeń afektywnych, to jak się okazuje mogą niektórym spośród tych zaburzeń towarzyszyć.
O psychozie mówimy wówczas, gdy zachodzi niemożność analizowania rzeczywistości,
a sposób myślenia ulega całkowitej dezorganizacji. Odbiór rzeczywistości staje się silnie zaburzony. Towarzyszą temu bardzo często omamy, urojenia i inne zaburzenia myślenia. Charakterystyczne dla stanów psychotycznych jest przekonanie o prawdziwości swoich przeżyć i silnie obniżony krytycyzm wobec choroby lub całkowity jego brak.

 

 

 

Zaburzenia depresyjne

 

 W przypadku ciężkich postaci depresji dość często pojawiają się symptomy urojeniowe; ich treść  zazwyczaj można odnieść do przeżyć depresyjnych; najczęściej pojawiają się urojenia ogromnej winy, zaniżonej oceny własnych możliwości, zubożenia (np. materialnego), urojenia ciężkiej choroby, krzywdy, a nawet urojenia prześladowcze.  W przypadkach skrajnych mogą pojawić się urojenia nihilistyczne, kiedy to pacjent doznaje wrażenia, że jego ciało znika, jego narządy przestają pracować, obumierają, dochodzi więc do wniosku
o nieistnieniu siebie, a czasem nawet całego świata. Urojeniom o zanikaniu narządów wewnętrznych mogą towarzyszyć omamy czucia ustrojowego jak na przykład doznanie gnicia wątroby czy mózgu. Nie sposób również pominąć objawów psychomotorycznych, najczęściej bowiem pacjenci są zahamowani, czasem wręcz katatoniczni, ich tok myślenia jest wyraźnie spowolniony, zaś objawy pobudzenia występują dosyć rzadko.

 

   

 

Epizody maniakalne

 

 Epizody maniakalne o cięższym przebiegu oprócz podwyższonego nastroju i zwiększenia napędu cechuje również występowanie urojeń i/lub omamów. Treści urojeniowe dotyczą przede wszystkim własnej wielkości; pacjenci są wówczas przekonani o posiadaniu niezwykłych mocy fizycznych bądź umysłowych, albo o szczególnej misji do której zostali stworzeni. Mogą pojawić się omamy, np. głosy przekonujące pacjenta o jego „potędze” albo głos Boga, powierzający mu ważną misję. Czasem pojawiają się urojenia prześladowcze albo dotykające tematów religijnych. Poza tym klasyczne dla manii objawy pobudzenia psychoruchowego i przyspieszenia toku myślenia mogą czasem przybrać wyraźnie psychotyczną postać. Znaczenie objawów psychotycznych w tej chorobie jest tak duże, że
w niektórych przepadkach bardzo trudne jest odróżnienie manii z objawami psychotycznymi od schizofrenii. Ponadto w stanach maniakalnych zazwyczaj krytycyzm chorobowy jest bardzo zaniżony, co także charakterystyczne jest dla stanów psychotycznej dezorganizacji.

 

 

 

Choroba afektywna dwubiegunowa

 

W ChAD objawy psychotyczne najczęściej pojawiają się w przypadku I typu tej choroby, gdzie nasilenie objawów depresyjnych i maniakalnych jest duże, a czas trwania poszczególnych epizodów dochodzi do kilku miesięcy. Mogą pojawić się wtedy wymienione wyżej symptomy psychotyczne odpowiednie dla epizodu depresji lub manii.  Choroba ta kiedyś nazywana była psychozą maniakalno- depresyjną, co sugeruje, że jej obraz przybierał niejednokrotnie psychotyczne zabarwienie.

 

 

 

Zaburzenia schizoafektywne

 

Zaburzenie schizoafektywne rozpoznawane jest wówczas gdy okresowo pojawiają się objawy spełniające kryteria głębokiego zaburzenia nastroju oraz co najmniej dwa główne objawy schizofrenii jak na przekład omamy czy urojenia. Ponadto przez okres przynajmniej dwóch tygodni powinny wystąpić objawy schizofrenii bez wyraźnego zaburzenia nastroju. Wyróżnić można trzy typy tego zaburzenia: maniakalny (objawy schizofreniczne + podwyższony nastrój i zwiększony napęd), depresyjny (objawy schizofreniczne + obniżony nastrój i zmniejszony napęd) oraz mieszany. Rozpoznanie tego zaburzenia bywa kontrowersyjne, niektórzy bowiem twierdzą, że jest to choroba przede wszystkim schizofreniczna, inni natomiast, że raczej psychotyczne zaburzenie nastroju. Co więcej mogą się zdarzyć epizody czystej manii i/lub czystej depresji. Niemniej jednak w Międzynarodowej Klasyfikacji ICD- 10 zaburzenie schizoafektywne umiejscowione jest w grupie zaburzeń psychotycznych. Należy jednak pamiętać, że w przeciwieństwie do schizofrenii, zaburzenie schizoafektywne jest okresowe,
a epizody chorobowe najczęściej mijają, co pozwala pacjentom na względnie dobre funkcjonowanie w okresach remisji.

 

 

 

 

Psychologia zaburzeń. Gdańsk: GWP.

Grzywa A. (2009). Drogi i bezdroża umysłu. Lublin: Wydawnictwo Czelej Sp. z o. o.

Psychopatologia. Gdańsk: GWP.

Haug H.-J., Ahrens B. (2005). Zaburzenia afektywne. W: A. Bilikiewicz (red.) Kompendium psychoterapii i medycyny psychosomatycznej (s. 108- 126). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.